بسیاری از افراد با شنیدن نام واریس بلافاصله به یاد رگهای برجسته و بنفشرنگ روی پاها میافتند. اما جالب است بدانید که این پدیده منحصر به اندامهای تحتانی بدن نیست و میتواند حتی بیضهها را نیز درگیر کند. زمانی که واریس در ناحیه کیسه بیضه ظاهر میشود، به آن واریکوسل میگویند. تفاوت واریس و واریکوسل از جهات مختلف وجود دارد؛ اگرچه هر دو بیماری به دلیل اختلال عملکرد دریچههای وریدی رخ میدهند، اما از نظر عوارض، نحوه درمان و سایر ویژگیها با هم متفاوت هستند. با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید تا درباره تفاوت واریس و واریکوسل اطلاعات بیشتری کسب کنید.
واریس چیست؟
واریس زمانی رخ میدهد که سیاهرگهای سطحی بدن بهویژه در پاها بیشازحد بزرگ و متورم شوند. این اتفاق معمولا به دلیل ضعیف شدن یا آسیب دیدن دریچههای کوچک و یکطرفه در سیاهرگها میافتد که وظیفه دارند خون را برخلاف نیروی جاذبه به سمت قلب هدایت کنند. وقتی این دریچهها به درستی عمل نکنند، خون به عقب نشت کرده و در رگ تجمع مییابد که این امر باعث کشیدگی، تورم و تغییر شکل دیواره آن میشود.
چه کسانی در معرض خطر ابتلا به واریس هستند؟
احتمال بروز واریس برای تمام افراد وجود دارد، اما افراد زیر بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به آن هستند:
- افراد با سابقه خانوادگی واریس
- زنان به دلیل تغییرات هورمونی در دوران بارداری، یائسگی یا مصرف قرصهای ضدبارداری
- سالمندان به دلیل فرسایش طبیعی دریچههای سیاهرگی
- افراد چاق که فشار زیادی بر عروق پاهای آنها وارد میشود
- کسانی که به دلیل شرایط شغلی خود برای مدت زمان طولانی در وضعیت نشسته یا ایستاده هستند
- افراد سیگاری به دلیل آسیب دیدن رگها
واریکوسل چیست؟
واریکوسل در حقیقت همان واریس است؛ با این تفاوت که در شبکهای از سیاهرگها که بیضهها را داخل اسکروتوم (کیسه بیضه) نگه میدارند، رخ میدهد. این عروق وظیفه خارج کردن خون کماکسیژن از بیضهها را بر عهده دارند. اما در صورت بروز نقص در دریچهها، خون در این مسیر تجمع یافته و باعث متورم شدن غیرطبیعی سیاهرگها میشود.
چه افرادی به واریکوسل مبتلا میشوند؟
برخلاف واریس که فاکتورهای خطر متعددی دارد، برای واریکوسل عامل قطعی شناخته نشده است. این عارضه میتواند هر مردی را در هر سنی تحت تاثیر قرار دهد، اما معمولا در دوران بلوغ که جریان خون به اندامهای تناسلی افزایش مییابد، شناسایی میشود. بسیاری از متخصصان معتقدند واریکوسل اغلب یک وضعیت مادرزادی است که علائم آن با گذشت زمان نمایان میشود.
تفاوت واریس و واریکوسل
واریس و واریکوسل از جهات مختلف با هم متفاوت هستند. در ادامه به تعدادی از این تفاوتها اشاره میکنیم.
| مورد مقایسه | واریس | واریکوسل |
|---|---|---|
| محل وقوع | اغلب در ساق پا و بخشهای تحتانی بدن | منحصراً در کیسه بیضه |
| علت بروز | ضعف یا آسیب دریچههای سیاهرگ به همراه فشار مداوم وزن بدن و نیروی جاذبه | ضعف یا آسیب دریچههای سیاهرگ در رگهای تخلیهکننده خون از بیضهها |
| علائم | رگهای برجسته و پیچخورده آبی یا بنفش، سنگینی، درد، سوزش پا، خارش، تورم مچ پا، گرفتگی شبانه عضلات | اغلب بدون علامت، در موارد پیشرفته توده نرم بالای بیضه، درد مبهم در کیسه بیضه که با ایستادن طولانی افزایش و با دراز کشیدن کاهش مییابد |
| روش درمان | غیرتهاجمی: جوراب فشاری، ورزش، بالا نگه داشتن پا؛ در موارد شدید: اسکلروتراپی، لیزردرمانی | در صورت بدون درد یا بیتاثیری بر باروری، نیاز به درمان ندارد؛ در صورت لزوم: جراحی یا آمبولیزاسیون |
واریس یا واریکوسل؛ کدام خطرناکتر است؟
واریس و واریکوسل هیچکدام در حالت عادی تهدیدکننده زندگی نیستند، اما هر دو میتوانند عوارض جدی ایجاد کنند که ماهیت آنها با هم متفاوت است. واریس پا در صورتی که درمان نشود، میتواند به عوارض خطرناکی مثل لخته شدن خون در رگهای عمقی (DVT) و به دنبال آن آمبولی ریه منجر شود که یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود. همچنین ایجاد زخمهای مزمن پوستی و خونریزی از رگهای برجسته از دیگر خطرات این بیماری به شمار میرود. در مقابل، واریکوسل اگرچه باعث مرگ نمیشود، اما از نظر سلامت باروری بسیار جدی است. چون میتواند باعث کوچک شدن بیضهها (آتروفی) شود و سطح هورمون تستوسترون را کاهش دهد.
سخن آخر
واریس و واریکوسل هر دو به دلیل اختلال در عملکرد دریچههای سیاهرگی ایجاد میشوند، اما محل بروز و عوارض آنها متفاوت است. واریس بیشتر در پاها دیده میشود، با درد، تورم و خارش همراه است و در صورت درمان نشدن میتواند به زخم و لخته شدن خون منجر شود. واریکوسل در کیسه بیضه ایجاد میشود و اغلب بدون علامت است، اما ممکن است باعث درد، کوچک شدن بیضه و ناباروری شود. درمان واریس معمولا غیرتهاجمی است؛ در حالی که واریکوسل اغلب با جراحی درمان میشود.
سوالات متداول تفاوت واریس و واریکوسل
واریکوسل در کدام ناحیه از بدن ایجاد میشود؟
این بیماری در کیسه بیضه و در سیاهرگهایی که خون را از بیضه خارج میکنند، رخ میدهد.
واریس روی کدام اندامها تاثیر میگذارد؟
واریس بیشتر در پاها دیده میشود، اما میتواند سایر نواحی از جمله لگن را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
آیا درمان واریکوسل مشابه واریس است؟
خیر، درمان واریس شامل استفاده از جوراب فشاری، لیزر و اسکلروتراپی است؛ در حالی که واریکوسل به جراحی یا آمبولیزاسیون نیاز دارد.
عوارض واریس چیست؟
عوارض واریس شامل درد، تورم، تغییر رنگ پوست، زخمهای پوستی، خونریزی و لخته شدن خون است.
واریکوسل چه مشکلاتی ایجاد میکند؟
مهمترین مشکلات آن شامل ناباروری، کوچک شدن بیضهها، درد مزمن و اختلالات هورمونی مانند کاهش تستوسترون است.